پایان نامة کارشناسی ارشد
موضوع:رابطه بین باورهای امید و خوش بینی با انگیزش پیشرفت تحصیلی در دانش آموزان پنجم ابتدایی ناحیه 2 اراک سال تحصیلی 94-93
استاد راهنما:
دکتر محمد عسگری
استاد مشاور:
دکتر حسن دیناروند
پژوهشگر:
معصومه معصومی
شهریور ماه 1395
تحمیدیه:
الْحَمْدُ لِلَّهِ الْأَوَّلِ بِلَا أَوَّلٍ كَانَ قَبْلَهُ، وَ الْآخِرِ بِلَا آخِرٍ يَكُونُ بَعْدَهُ
ستايش مخصوص خداوندى است ‌كه‌ اول است، بدون اينكه اولى قبل ‌از‌ ‌او‌ وجود داشته باشد ‌و‌ آخر ‌و‌ پايان است، بدون اينكه ‌پس‌ ‌از‌ ‌او‌ آخرى باشد.
تقدیر و تشکر:
من لم یشکر المخلوق لم یشکر الخالق
مطابق سنت حسنه سپاسگذاری دانشجو از استاد، وظیفه خود می دانم که از زحمات و راهنمایی های فراوان جناب دکتر محمد عسگری استاد راهنما و جناب دکتر حسن دیناروند مشاورم تشکر و قدردانی نموده و از خداوند منان آرزوی سلامتی این دو بزرگوار و موفیقیت روز افزون آنان را در امر تعلیم و تربیت آرزومندم.
تقدیم به:
تقدیم به مادرم
که از نگاهش صلابت
از رفتارشمحبت
و از صبرش ایستادگی را آموختم
و به:
پدرم، اسطوره زندگیم، پناه خستگیم و امید بودنم
خداوندا به ما توفیق تلاش در شکست، صبر در نومیدی، رفتن بی همراه، جهاد بی سلاح، کار بی پاداش، فداکاری در سکوت، دین بی دنیا، مذهب بی عوام، عظمت بی نام، خدمت بی نان، ایمان بی ریا، خوبی بی نمود، گستاخی بی خامی، مناعت بی غرور، عشق بی هوس، تنهایی در انبوه جمعیت و دوست داشتن بی آنکه دوست بداند، را عنایت فرما.
فهرست مطالب
عنوان شماره صفحه
چکیده1
فصل اول2
کلیات تحقیق2
1-1 مقدمه3
1-2 . بيان مسأله4
1-3 . اهمیت و ضرورت انجام تحقيق6
1-4 . اهداف مشخص تحقيق7
1-4-1. هدف اصلی7
1-4-2. اهداف فرعی7
1-5 . فرضیه های تحقیق:8
ی- فرضيه‏هاي تحقیق:8
فرضیه های کلی: 8
1-6. متغیرهای تحقیق8
1-6-1. – تعریف مفهومی و عملیاتی متغیر ها8
تعریف عملیاتی10
فصل دوم11
2-1 . مقدمه12
2-2 . تعاریف انگیزش و انگیزه13
2-3. تفاوت هدف و انگيزه16
2-4. تعريف انگيزهی تحصيلي16
2-5. ديدگاه هاي مختلف درباره ی انگيزه ی تحصيلي17
2-6. عوامل مؤثر در انگيزه ی تحصيلي18
2-7 انگیزش پیشرفت:19
2-8 پیشرفت تحصیلی29
2-9 تعریف مفهوم (امید )31
امید و ارتباط آن با گذشته و آینده32
بررسی امید از نظر استاد مطهری:32
تفاوت امید و طول امال:33
2 – 10 خوشبینی35
خوش‌بینی چیست؟ 36
شیوه تفکـــر خوش‌بینانه36
خوش‌بینی یا ساده‌لوحی39
پیامدهـــای خوش‌بینی41
خاســـتگاه خوش‌بینی42
خوش‌بینی و سلامت44
خوش‌بینی در نظام آموزشی45
پیشینه تحقیق:47
جمع بندی: 55
فصل سوم57
3-1 مقدمه58
3-2 روش تحقیق58
3-3. جامعه ی آماري59
3-4. نمونه گیری59
3-5. ابزار گردآوري دادهها59
پرسشنامه امید میلر60
پرسشنامه خوش بینی (جهت گیری زندگی)61
پرسشنامه انگیزه پیشرفت هرمنس (AMT)61
3-6. روش تجزيه و تحليل اطلاعات62
3-7 روش جمع آوری اطلاعات64
فصل چهارم65
4 – 1 مقدمه66
4-2 نتایج توصیفی داده های تحقیق67
4-2-1 بررسی نرمال بودن67
4-2-2 یافته های توصیفی:68
4-3 یافته های استنباطی مربوط به فرضیه های پژوهش69
فصل پنجم75
5 -1 مقدمه:76
5 – 2 بحث ونتیجه گیری: 76
5 – 3 محدودیت های تحقیق: 83
5 – 4 پیشنهادهای تحقیق: 84
منابع86
چکیده
هدف پژوهش حاضر تعیین رابطه بین امید و خوش بینی بر انگیزش پیشرفت تحصیلی دانش آموزان پنجم ابتدایی ناحیه دو شهر اراک بوده و بدین منظور با استفاده از روش نمونه گیری بصورت تصادفی از بین مدارس ابتدایی ناحیه دو شهر اراک شش مدرسه که (3 پسرانه و 3 دخترانه) که از هر مدرسه ده دانش آموزبه صورت تصادفی و با میل و رضایت خودش انتخاب شده که تعداد 30 پسر و 30 دختر جمعا 60 نفر بودند. برای جمع آوری داده ها از پرسشنامه های هرمنس برای انگيزش پیشرفت وپرسشنامه امید میلر و همچنین پرسشنامه جهت گیری شییر و کارور استفاده شده است .
تحلیل داده ها با استفاده ضریب همبستگی پیرسون و رگرسیون چندگانه استفاده شده است که بین انگیزش پیشرفت آزمودنی های و امید و خوش بینی رابطه بسزایی وجود دارد و بین باورهای امید وخوش بینی دانش آموزان کلاس پنجم ابتدایی ناحیه 2 اراک رابطه معنادار وجود دارد. همچنین نتایج نشان داد عامل جنسیت نیز بر پیشرفت تحصیلی و انگیزش پیشرفت آزمودنی ها تاثیر دارد یعنی بین باورهای امید، خوش بینی و انگیزه پیشرفت دانش آموزان دختر و پسر پنجم ابتدایی ناحیه 2 اراک تفاوت معنی دار وجود دارد. علاوه بر این نتایج نشان داد بین تعامل جنسیت و باورهای انگیزشی بر پیشرفت تحصیلی تاثیر دارد.
واژه های کلیدی: انگيزش پيشرفت، پيشرفت تحصيلي، خواستگاه پیشرفت، امید به آینده ، خوش بینی
فصل اول
کلیات تحقیق

1-1 مقدمه
انگیزش پدیده ای است ذاتی که تحت تاثیر چهار عامل یعنی موقعیت(محیط و محرکهای بیرونی) مزاج (حالت و وضعیت درونی ارگانیزم ) هدف (هدف رفتار، منظور، منظور و گرایش ) ابزار (ابزار دستیابی به هدف ) قرار داردانسان ها برای دستیابی به اهداف، نیازها و غرایز خود انگیزش لازم را کسب می نمایند. در خصوص جویندگان علم و دانش، دانش آموزان، انگیزش پیشرفت تحصیلی، از اهمیت خاصی برخوردار است. با این انگیزه، افراد تحرک لازم را برای به پایان رساندن موفقیت آمیزیک تکلیف، رسیدن به هدف با دستیابی به درجه یعنی از شایستگی کارخود دنبال می کنند تا بالاخره بتوانند موفقیت لازم در امر یادگیری و پیشرفت تحصیلی را کسب نمایند (1) بنابر این میتوان گفت انگیزش، دلایل رفتار افراد را نشان میدهد و مشخص می کند که چرا آنها به روشی خاص عمل می کنند. رفتار دارای انگیزه، رفتاری با انرژی، جهت دار و دنباله دار است (2)از دیدگاه آموزشی، انگیزه، ساختار چند وجهی است که با یادگیری و پیشرفت تحصیلی مرتبط است . (3)
پیشرفت تحصیلی دانش آموزان در مقاطع مختلف رشد جسمی، روانی و اجتماعی نیازمند دارا بودن نگرش مثبت و انگیزه های قوی است. این تصور وجود دارد که هر دانش آموزی باتوجه به شخصیت خود و تمایلات و علاقه مندی و خصوصیاتش، دارای برخی نگرش ها می باشد در صورتی که نگرش تحصیلی از دیدگاه علم روان شناسی، اجتماعی و جامعه شناسی علاوه برفردی بودنش دارای بعد اجتماعی گسترده از جمله محیط، اطرافیان، پدر و مادر و معلم سایر افراد گروه هایی که دانش آموز با آن ها به نحوی برخورد دارند که در ایجاد و پرورش و تحکیم نگرش های مثبت یا منفی به رشته تحصیلی وی موثرند. اﻣﺮوزه ﭘﻴﺸﺮﻓﺖ ﺗﺤﺼﻴﻠﻲ داﻧﺶآﻣﻮزان ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻳﻚ ﺷﺎﺧﺺ ﻣﻬﻢ ﺑﺮای ارزﻳﺎﺑﻲ ﻧﻈﺎمﻫﺎی آﻣﻮزﺷﻲ ﻣﻮرد ﺗﻮﺟﻪ ﻗﺮارﮔﺮﻓﺘﻪ اﺳﺖ. ﻋﻼوه ﺑﺮ اﻳﻦ، ﭘﻴﺸﺮﻓﺖ ﺗﺤﺼﻴﻠﻲ ﻫﻤﻮاره ﺑﺮایﻣﻌﻠﻤﺎن، داﻧﺶآﻣﻮزان، واﻟﺪﻳﻦ، ﻧﻈﺮﻳﻪﭘﺮدازان و ﻣﺤﻘﻘﺎن ﺗﺮﺑﻴﺘﻲ ﻧﻴﺰ ﺣﺎﺋﺰ اﻫﻤﻴﺖ ﺑﻮده اﺳﺖ.
برای مثال، ﭘﻴﺸﺮﻓﺖ ﺗﺤﺼﻴﻠﻲ ﻳﺎد ﮔﻴﺮﻧﺪﮔﺎن ﻳﻜﻲ از ﻣﻬﻤﺘﺮﻳﻦ ﻣﻼکﻫﺎی ارزﻳﺎﺑﻲ ﻋﻤﻠﻜﺮد ﻣﻌﻠﻤﺎن ﻣﺤﺴﻮب ﻣﻲﺷﻮد. ﺑﺮای داﻧﺶ آﻣﻮزان ﻧﻴﺰ ﻣﻌﺪل ﺗﺤﺼﻴﻠﻲﻣﻌﺮف ﺗﻮاﻧﺎﻳﻲﻫﺎیﻋﻠﻤﻲ آﻧﻬﺎﺑﺮای ورود ﺑﻪ دﻧﻴﺎیﻛﺎر و اﺷﺘﻐﺎل و ﻣﻘﺎﻃﻊ ﺗﺤﺼﻴﻠﻲ ﺑﺎﻻﺗﺮ اﺳﺖ. ﺷﺎﻳﺪ ﺑﻪ ﻋﻠﺖ ﻫﻤﻴﻦ اﻫﻤﻴﺖ ﺑﺎﺷﺪ ﻛﻪ ﻧﻈﺮﻳﻪ ﭘﺮدازان ﺗﺮﺑﻴﺘﻲ ﺑﺴﻴﺎری از ﭘﮋوﻫﺶ ﻫﺎیﺧﻮد را ﺑﺮﺷﻨﺎﺧﺖﻋﻮاﻣﻞﻣﺆﺛﺮﺑﺮﭘﻴﺸﺮﻓﺖﺗﺤﺼﻴﻠﻲﻣﺘﻤﺮﻛﺰﻛﺮده اﻧﺪ. از ﺟﻤﻠﻪﻋﻮاﻣﻞﻣﺆﺛﺮﺑﺮﭘﻴﺸﺮﻓﺖﺗﺤﺼﻴﻠﻲﻣﻲﺗﻮان از ﻋﻮاﻣل نگرش میتوانیاد کرد .
امید و خوش بینی کودکان و نوجوانان در الگوگیری از پدر و مادر رشد می کند . اگر پدر و مادر و معلمین، دانش آموزان را در مقابل خوش بینی و داشتن امید تشویق کنند، آن ها در بزرگسالی افراد خوش بینی خواهند بود. مطالعات نشان داده است افرادئ که امید و خوش بینی دارند در مقایسه با افراد نا امید و بدبین در مقابله با فشار و استرس های زندگی کم تر دچار ضعف سلامتی جسمی یا افسردگی می شوند و به خوبی میتوانند با این فشارها رو به رو شده و مقاومت کنند رشد خوش بینی و داشتن امید در دانش آموزان باعث پیشرفت تحصیلی و ارتقاء آن ها در دروس شده و همچنین درنوجوانی رسیدن به تحصیلات دانشگاهی و پیشرفت شغلی را با خود به همراه دارد (مقاله مثبت نگری ترجمه آزاده افروز )
1-2 . بيان مسأله
از آنجایی که انگیزش، موتور حرکت دهنده انسان است، شناسایی زیر شاخه های آن یه خصوص در حیطه های تحصیلی و آموزشگاهی به منظور رشد و پیشرفت جامعه مهم و ارزشمند میباشد. تحصیلات نقش اسای در رشد و توسعه همه جانبه یک کشور بازی می کند و یکی از عوامل مهم در آموزش بررسی فرایندهای انگیزشی- روانشناختی موثر بر محیط های آموزشی است. یک بخش پیجیده از روان و رفتار انسان است که تعیین می کند افراد برای گذران زمان خود چه چیزهایی انتخاب می کند. (آكو مولايف، 2013 ).
انگیزش همچنین به فعالیت های فیزیکی و فکری نیازمند است، فعالیت فیزیکیشامل تلاش، استمرار و اعمال آشکار دیگر فعالیت ذهنی،اعمال شناختی مانند برنامه ریزی، تمرین کردن، سازماندهی،کنترل کردن،تصمیم گیری، حل مسئله و ارزیابی پیشرفت را شامل می شود. (بكيركولاري،2011 ).
به دلیل تاثیر انگیزش تحصیلی بر موفقیت دانش آموزان در گذشته و دهه های اخیر، روانشناسان در در بررسی و شناسایی عوامل موثر در انگیزش تحصیلی بوده اند. رفتارگرایان ضمن نفی ضمنی انگیزش معتقدند یادگیری،فرایندهای مرتبط با انگیزش به وسیله پاداش ها و مشوق ها هدایت می شوند. (ابوترابي، 2011)
از نظر روانشناسان انسان گرا انگیزش نقش قابل ملاحظه ای در توضیح دادن نیاز ها و نگرش هایی که می تواند به وسیلهی محیط حمایتیا جلوگیری شود بازی می کند (. اميري-ك2011).
علاوه بر مبنای نظرییاد شده نتایج پژوهش های مختلفی نشان داده که شخصیت،خانواده،مدرسه و متغییر های اجتماعی با انگیزش تحصیلی رابطه دارند. در همین راستا نتایج تحقیقی بحرانی و لطیفیان نشان داد که انگیزش درونی رابطه ای مثبت با صفات شخصیتی (وظیفه شناسی،تجربه پذیری و توافق پذیری) دارد. (بحراني –م،لطيفيانم،2010).
همچنین طاهری و فیاضی به بررسی انگیزش تحصیلی با توجه به جنسیت و زمینه خانوادگی پرداختندو به این نتیجه دست یافتند که دختران از انگیزش بالاتری نسبت به پسران برخوردارند و تحصیلات پدرومادر اثر مثبتی بر انگیزش تحصیلی فرزندان آنها می گذارد. نتایج تحقیق روشنی میلانی و همکاران نیز نشان داد که داشتن امید به آینده و عزت نفس، درآمدخانواده از جمله عوامل موثر در انگیزه تحصیلی است در حالی که جنسیت تاثیر معناداری در انگیزه تحصیلی نداشت. (روشني ميلاني، 2011)
با مرور به بررسی تحقیقات گذشته می توان گفت از عواملی که نقش قابل توجهی در انگیزش تحصیلی دارد و در آن کم توجه شده است امید(hope)و خوش بینی(optimism)است. امید و خوش بینی دو صفت شخصیتی شامل شناخت هایی هستند که باعث می شوند شخص انتظار داشته باشد نتایج مورد نظرش به احتمال زیاد در آینده رخ می دهند. (روحي –حسيني،2008 )
این شناخت ها رفتارهای جهت گیری هدف را تحت تاثیر قرار می دهند و بر روان شناختی که شامل هیجانات مثبت و منفی هستند اثر می گذارند. (راند كي ال، مارتين اي دي، 2011 ).
خوش بینی سبب افزایش امید و پیشرفت در امر تحصیل می شود. امیدی که تحصیل بدون آن تقریبا غیر ممکن است. اسنایدر(snyder)بنیان گذار نظریه امید و درمان مبتنی بر آن عقیده داردکه برای ایجاد امید وجود دو نوع تفکر الزامی است: تفکر راهبردی(مسیر)و تفکر عامل. تفکر راهبردییا مسیر جزء شناختی امید است و نشان دهندهی ظرفیت و توان فرد برای خلق مسیر و تفکر عامل جزء انگیزشی امید است که خود را برای استفاده از این مسیر ها بر می انگیزانند. (بيجاري . 2007). بنابراین پژوهش حاضر به جهت یافتن ارتباط موثر بین باورهای امید و خوش بینی با انگیزش پیشرفت تحصیلی در دانش آموزان پنجم ابتدایی می پردازد
1-3 . اهمیت و ضرورت انجام تحقيق
شایان ذکر است که امید و خوش بینی هم از لحاظ نظری و هم به لحاظ تجربی به هم مرتبط هستند. نظریه پردازان امید و خوش بینی هر دو بر اهمیت انتظار پیامدهای مثبت تاکید می کنند. امید به دو بخش تفکر عامل و راهبردی تقسیم می شود و ساختار خوش بینی تا حدودی شبیه به تفکر عامل است و مدل یک بعدی از امید است. علی رغم این تفاوت های مفهومی محققان دریافتند که همبستگی قوی بین امید و خوش بینی وجود دارد. (اسنايدر- سي آر، 2000)
پژوهش در محیط های تحصیلی به طور کلی هر دو نظریه را تاکید کرده است. امید بالاتر عملکرد تحصیلی بهتر رادر میان دانش آموزان ابتدایی و دبیرستانی، دانشجویان دانشگاه حتی زمانی که توانایی درونی افراد کنترل می شوند، پیش بینی می کند. به طور مشابه خوش بینی با عملکرد بهتر در جهت گیری هدف مرتبط است. بنابراین با توجه به نقش باورهای امید و خوش بینی در پیامدهای روانی و تربیتی مانند انگیزش و همچنینبا توجه به کمبود پژوهش در زمینه ارتباط امید و خوش بینی با انگیزش تحصیلی، انجام تحقیقات بیشتر در این زمینه ضروری به نظر می رسد. بنابراین هدف این پژوهش بررسی نقش مولفه های امید و خوش بینی بر انگیزش پیشرفت تحصیلی دانش آموزان بود.
1-4 . اهداف مشخص تحقيق
1-4-1. هدف اصلی
– تعیین رابطه باورهای امید و خوش بینی با انگیزش پیشرفت تحصیلی دانش آموزان پایه پنجم ابتدایی ناحیه 2 شهر اراک.
1-4-2. اهداف فرعی
– تعیین رابطه باورهای امید و خوش بینی دانش آموزان پنجم ابتدایی ناحیه2 اراک.
– تعیین رابطه باورهای امید و پیشرفت تحصیلی دانش آموزان پنجم ابتدایی ناحیه 2 اراک.
– تعیین رابطه خوش بینی و پیشرفت تحصیلی دانش آموزان پنجم ابتدایی ناحیه2 اراک.
– تعیین تفاوت باورهای امید و خوش بینی در بین دانش آموزان دختر و پسر پنجم ابتدایی ناحیه 2 اراک.
1-5 . فرضیه های تحقیق:
آيا بین باورهای اميد و خوش بيني با انگيزش پيشرفت تحصيلي دانش آموزان رابطه وجود دارد ؟
ی- فرضيه‏هاي تحقیق:
فرضیه های کلی:
– بین باورهای امید و خوش بینی با اانگیزش پیشرفت تحصیلی دانش آموزان پنجم رابطه وجود دارد.
فرضیه های جزئی:
بین باور های امید و خوش بینی دانش آموزان پنجم ابتدایی رابطه وجود دارد.
بین خوش بینی و پیشرفت تحصیلی در دانش آموزان رابطه وجود دارد.
بین باورهای امید پیشرفت تحصیلی در دانش آموزان رابطه وجود دارد.
1-6. متغیرهای تحقیق
امید
خوش بینی
انگیزش پیشرفت تحصیلی
1-6-1. – تعریف مفهومی و عملیاتی متغیر ها
امید (Hope)
امید را که سازه ای بسیار نزدیک به خوش بینی است استاد ریک اسنایدر بعنوان سازه ای شامل 3 مولفه مفهوم سازی کرده است:
1. هدف ارزشمندی که فرد به سمت آن برانگیخته می شود.
2. ادراک توانایی طراحی گذرگاههایی به سوی هدفهای مطلوب به رغم موانع موجود (تفکر گذرگاه)
3. انگیزش برای استفاده از این گذرگاهها و اعتقاد به توانایی خود برای پیگیری اهداف (تفکر عامل)
هر سه این عوامل یعنی ارزشمندی هدف، تفکر در مورد توانایی شخصی و گذرگاههای ممکن به سمت هدفها تحت تاثیر تجارب گذشته فرد به موقعیت فعلی آورده می شود.
– امید: داشتن آرزوی بعضی چیز های، همراه با اعتماد و انتظار برای بر آورده شدن آن
خوش بینی Optimism))
تعریف: از سازه خوش بینی 2 تعریف ارایه شده است:
1. خوش بینی توسط شییر و کارور بعنوان یک صفت شخصیتی گسترده مطرح شده است؛ خوش بینی سرشتییا گرایش و انتظارات خوش بینانهیعنی انتظار کلی مبنی بر اینکه در آینده بیشتر اتفاقهای خوب اتفاق می افتد تا رویدادهای بد. شییر و کارور برای ارزیابی خوش بینی سرشتی ” آزمون جهت گیری زندگی ” (Life Orientation Test) را تدوین کرده اند.
2. خوش بینی توسط سلیگمن به عنوان یک سبک تبیینی ساختار یافته تعریف شده است. سبک تبیینی خوش بینانهیعنی نسبت دادن رویدادهایا تجربه های منفی به عوامل و علل ” بیرونی، گذرا و خاص ”
– خوش بینی: انتظار کلی است که همه ی چیزها در زندگی به خوبی پیش می رود. از نقطه هوشیاری عاطفی، خوش بینی گرایشی است که فرد را به هنگام رودر رو شدن با مشکلات و سختی ها،از فرو غلتیدن در نومیدی، یاس و افسردگی بر حذر می دارد.
– پیشرفت تحصیلی: میزان دستیابی دانش آموزان به اهداف آموزشی از پیش تعیین شده که از آنان انتظار می رود در فرایند کوشش هاییادگیری خود به آنها برسند. (سیف،1387)
پیشرفت تحصیلی: پیشرفت تحصیلی،معلوماتیا مهارت های اکتسابی عمومی وخصوصی در موضوع های درسی است که معمولابه وسیله ی آزمایش های ایا نشانه ها هر دو که معلمان برای دانش آموزان وضع می کنند، اندازه گیری می شود. (شعاری نژاد،1375)
پیشرفت تحصیلی راتوانایی آمو خته شده یا اکتسابی حاصل از دروس ارائه شده یا به عبارت دیگر،توانایی آموخته شده یا اکتسابی فرد در موضوعات آموزشگاهی می دانند که به وسیلهیآزمون های استاندارد شده، انداز ه گیری می شود. (سیف،1384)
– انگیزش پیشرفت: به مفهوم تمایل فرد برای رسیدن به هدف، بر اساس مجموعه ای از استاندارد های تعریف شده.
تعریف عملیاتی
امید و خوش بینی آن مفهومی است که با پرسشنامه سنجیده میشود
در این پژوهش از پرسشنامه امید میلر و پرسشنامه خوش بینی (جهت گیری زندگی ) شییر و کارور برای ارزیابی خوش بینی سرشتی به کار برده شده است
– امید و خوش بینی: خوش بینی سبب افزایش امید و پیشرفت در امر تحصیل می شود. امیدی که تحصیل بدون آن تقریبا غیر ممکن است.
– پیشرفت تحصیلی: اگر موفقیت تحصیلی معادل با پیشرفت مد نظر باشد به معنی موفقیت دانش آموزان در گذراندن دروس پایه تحصیلی و یا موفقیت در امر یادگیری مطالب درسی می باشد.
– انگیزش پیشرفت:در این پژوهش نمره هایی که آزمودنیها از پرسشنامه انگیزش پیشرفت هرمنس اخذ میکند
فصل دوم
ادبیات و پیشینه تحقیق
2-1 مقدمه
در پیشرفت تحصیلی و داشتن انگیزش به پیشرفت در دانش آموزان موارد بسیار زیادی می تواند موثر باشد، یکی از عوامل موثر در امر تحصیل و علاقه به ادامه آن و پیشرفت میتواند امید و خوش بینی باشد
چرا که طی تحقیقات به عمل آمده در این راستا ثابت شده است که بین امید و خوش بینی و مثبت نگری با سلامت جسمانی و روانی رابطه تنگاتنگی وجود دارد . یعنی افراد امیدوارو خوش بین که از جملات مثبت استفاده میکنند در زندگی تحصیلی، شغلیو خانوادگی خویش موفق تر و همچنین از سلامت جسمانی و روانی خوبی برخوردار هستند . در چهار دهه ی قبل روانشناسی بوده است که خوش بینی را یک ضعف و کمبود روانی به حساب می اورند، اما در حال حاضر بر عکس معتقدند امید و خوش بینی نشانه ای از سلامت روانی، پختگی و نیرومندی به حساب می آید ( روان شناسی مثبت، ترجمه پاشا شریفی 1385 )
تحقیقاتی که در جهان شده نشان داده است که افراد سالم خود را خوش بین می بینند . خوش بینی واقعی این است که فرد خویشتن را بشناسد، در مورد خود و جهان پیرامونش کنجکاو بوده در دنیای خویش فعال باشد و به زندگی خود شکل ببخشد . خوش بینی در کودکان و نوجوانان با الگو گیری از پدر و مادر رشد میکند . اگر پدر و مادر و معلمین، دانش آموز را در مقابل خوش بینی تشویق کنند آنها در بزرگسالی افراد خوش بینی خواهند بود . امید نیز اصطلاحی است که بسیار نزدیک به خوش بینی است . امید به داشتن هدف در زندگی مربوط است . امید از همان کودکی در انسان رشد میکند و کودکانی که امیدوارند، معمولا والدینی دارند که به عنوان سرمشق های خوب، به صورت امیدوارانه در زندگی عمل کرده اند . ( مقاله مثبت نگری ترجمه آزاده افروز، 1386 )
2-2 . تعاریف انگیزش و انگیزه
مهترين و وسيعترين مطالعات مفاهيم روانشناختي است. كاربرد تئوري انگيزش شايد يكي از متداول انگيزش در ساير رشته‌ها از قبيل يادگيري، شخصيت، رفتار كاركنان و رضايت شغلي تركيب شده است. در يك چنين شرايط و موقعيتي، انگيزش در وراي تئوري بصورت يك منبع مديريتي مفيد و قابل استفاده‌اي براي شكل دادن رفتار به وجود مي آيد.
چهارچوب تئوري انگيزش بر فهم و پيشگويي زيربناي عقلاني رفتار انساني متمركز شده ‌است، كاركرد جنبه‌اي از انگيزش بر مداخله ی فعال به منظور اصلاح كردن و تغيير دادن و توسعه دادن پاسخ هاي رفتاري مطلوب تأكيد مي كند (سينگر، 1990).
اصطلاح «انگيزش»، عبارت است از تمام عوامل رواني (آگاهانه و ناآگاهانه)، آماده كننده انسان به منظور تحقق بخشيدن به بعضي از اعمال، گرايشها و اهداف.
«انگيزه» عاملي است دروني كه رفتار شخص را برميانگيزد و جهت ميدهد و آن را هماهنگ ميسازد. انگيزه را بطور مستقيم نميتوان مشاهده كرد ولي وجود آن را از روي رفتار شخص مي توان استنباط كرد. عامل به وجود آورنده ی انگيزش را انگيزه مي نامند. در اثر يادگيري انسان آمادگي خاصي براي انجام رفتارهايي معين را مي يابد كه به آن انگيزش گفته مي شود. بنابراين، مهم ترين عامل در پيدايش انگيزه، وجود انگيزه است. پيدايش انگيزه نيز ارتباط بسيار نزديك با ويژگي هاي طبيعي و اكتسابي وجود دارد (محى الدين بناب، 1374).
انگيزه‌ها را گاهي به عنوان نيازها، تمايلات، سائق ها يا محركات دروني تعريف مي كنند. انگيزه‌ها معمولاً معطوف به هدف مي باشند و اين انگيزه‌ها ممكن است آگاهانه، يا ناخودآگاهانه باشند، در اين رابطه، زيگموند فرويد يكي از اولين كساني بود كه اهميت انگيزش ناخودآگاه را تشخيص داد (هرسی و بلانچارد، ترجمهی علاقه بند، 1374).
يك تعريف جامع از انگيزش همچون بسياري از مفاهيم روانشناختي متشكل مي باشد، همچنان كه اتكينسون مي نويسد: «مشكل تعريف انگيزش از اينجاست كه اين اصطلاح در روانشناسي معاصر، منشأ ثابتي ندارد».
استيرزو پورتر به چند تعريف كه توسط عدهاي از نظریه پردازان انگيزش عنوان شده، اشاره مي كند (هوي و مسيكل، ترجمه ی مير محمد عباس زاده، 1383).
ويكتور و روم (1964) نظريه پرداز ديگر، انگيزش را فرآيندي تصور مي كند كه گزينش هايي را كه توسط انسان يا موجودات زنده ديگر صورت مي پذيرد تحت نفوذ قرار مي دهد (محى الدين بناب،1374).
كمپل و پريچارد (1976) كه هردو از نظريه پردازان بنام در انگيزش هستند عقيده دارند كه انگيزش به مجموعه روابط متغير، مستقل يا غيرمستقلي كه راستا وسعت و پايداري رفتار را تبيين مي نمايند مربوط است، به اين شرط كه تأثيرهای استعداد مهارت و درك وظيفه ی مورد نظر و همچنين محدوديت هايي كه بر محيط حاكم هستند ثابت نگه داشته شوند.
وين ماندي و همكارانش انگيزش را عبارت از اشتياق و علاقه نسبت به انجام فعاليت هايي (هم جهتي) مي دانند كه براي نيل به هدف-هاي (هدف) سيستم مورد نظر لازم است (هوي و ميسكل، ترجمه ی مير محمد عباس زاده، 1383).
ببريل، مان و اتساينر (1964) معتقدند كه انگيزش حالت دروني فرد است و رفتاري را در روي موجود مي آورد تا رسيدن به هدف شخص ممكن گردد (محى الدين بناب، 1374).
مطابق تعريف ميچل و لارسون (1987) فرآيند روانشناختي مورد توجه قرار گرفته است. بنابر تعريف آنان «انگيزش، فرآيند روانشناختي است و برانگيختگي، هدايت و تداوم اعمال ارادي فرد را كه هدفدار هستند، موجب مي گردد.
در يك سطح كلي تر، انگيزش به فراگردي اشاره مي كند كه حاكم بر انتخاب هاي فرد از بين اشكال مختلف فعاليت هاي اختياري است (محى الدين بناب، 1374).
در تعريف انگيزش، توجه به سه مؤلفه يا جزء بسيار مهم است:
جزء اول مربوط به انرژي يا نيرودهي به رفتار است كه رفتار انسان را فعال ميكند. علايم يا نشانه هاي محيطي، خاطره ها و نيز پاسخ-هاي عاطفي كه افراد را براي رفتار معيني هدايت مي نمايند در اين جزء قرار ميگيرند.
جزء دوم مربوط به هدف است كه رفتار فرد را هدايت نموده و يا به آن جهت مي دهد به قوللاولويكي از خصوصيات رفتار انگيخته هدفدار بودن است (هوي و ميسكل، ترجمه ی میرمحمد عباس زاده، 1383).
جزء سوم به بقاء و دوام رفتار توجه دارد و تداوم آن را موجب مي گردد و رفتار وقتي تداوم پيدا مي كند كه عوامل محيطي، جهت و شدت سائق ها و نيروهاي فرد را تقويت كند. از تركيب اين اجزاي سهگانه مي توان به يك تعريف كلي دست يافت. فرآيند انگيزش به نيروهاي پيچيده، نيازها، شرايط تنشزاي مكانيسمهاي ديگر اطلاق مي گردد كه فعاليت فرد را براي تحقيق هدف دهي آغاز كرده و به آن تداوم مي بخشد. در تعريف ديگر، انگيزش را فرآيندي روانشناختي چند سويه اي مي دانند كه انرژي رفتارهاي افراد را نسبت به يك غايت يا هدف مطلوب جهت مي دهد و يا انگيزش، يك فرآيند پيچيده اي است كه از نيازهاي فرهنگي، اجتماعي، روانشناختي و فيزيكي تركيب شده است كه بطور فردي و مؤثر بر يكديگر، به منظور سازمان دادن رفتار انساني عمل مي كند (سينگر، 1990).
2-3. تفاوت هدف و انگيزه
گاهي هدفها را با انگيزه ها اشتباه ميگيرند. هدفها نتايج مطلوبي هستند كه رفتار در جهت آن ها هدايت مي شوند. تحقق يافتن هدف ها، مستلزم رفتار هدايت شده است. اما آن چنانكه گفته شده انگيزه ها به يك وضع دروني اشاره مي كنند كه رفتار را در جهت هدف ها، فعال و هدايت مي كنند. تشخيص انگيزهها از هدف ها مفيد است. اولاً يك هدف واحد مي تواند انگيزه هاي متنوعي را ارضاء كند (سينگر، 1990).
مثلاً دستيابي به تحصيلات عالي دانشگاهي مي تواند انگيزه هاي متنوعي را ارضاء نمايد و ديگر اينكه يك انگيزه ی واحد مي تواند رفتار را در جهت هدف هاي متنوعي فعال و هدايت كند. به عنوان مثال: برخي از افراد كه واجد انگيزه ی قوي موفقيت هستند. ممكن است نياز به موفقيت را با كار و فعاليت بيشتر ارضاء كنند. در حالي كه ديگران، همين انگيزه را از طريق كار با كيفيت بهتر برآورده سازند. بنابراين، هدف ها و انگيزه ها مفاهيمي مربوط ولي متفاوت هستند و هر دو در رفتار افراد منعكس مي شوند. علاوه بر اين، هدف ها بيرون فرد قرار دارند كه گاهي از آن ها به عنوان پاداش هاي «مورد انتظار» كه انگيزه ها را به سوي خود معطوف مي سازند، ياد مي كنند. روانشناسان غالباً اين هدف ها را داعيه يا مرگ مي نامند (هرسي و بلانچارد، 1995).
2-4. تعريف انگيزهی تحصيلي
منظور از انگيزهی تحصيلي و عدم انگيزه در كسب و يادگيري، مجموعه مطالبي است كه تحت عنوان درس در طول سال تحصيلي به دانش آموزان ارائه مي شود. انگيزه ی تحصيلي يعني انجام دادن يك عمل براي به دست آوردن نتيجه ی مطلوب . برتری در يك مهارت، يا گروهي از معلومات مي‌باشد (شعاري نژاد، 1364).
انگيزهی تحصيلي بر مقدار يادگيري آموزشگاهي فرد به صورتي كه توسط آزمون هاي مختلف درسي مانند حساب، ديكته، تاريخ، جغرافي و. . . سنجيده مي شود اشاره مي‌كند (سيف، 1373).
به طور كلي، انگيزه ی تحصيلي به موفقيت فراگير در امور تحصيلي اشاره دارد كه بر اساسِ آزمون هاقابل سنجش باشد (نامدار، 1383).
آنچه مسلم است ارزشيابي انگيزه ی تحصيلي يكي از مهمترين فعاليتهاي فرآيند آموزش است.
2-5. ديدگاه هاي مختلف درباره ی انگيزه ی تحصيلي
«مك اينرني و سين كلر، 1992» در بررسي ابعاد انگيزه ی پیشرفت تحصيلي، اشاره كرده‌اند. علاوه بر عوامل بيروني ماندن تشويق والدين و تأثير همسالان، عوامل دروني شخص نيز مانند «تمايل بر عوامل بيروني مانند «تمايل به انگيزه»، «رقابت » و «اتكا به خود » نقش مهمي را در تأثيرگذاري بر عملكرد دانشآموزاندرزمينهی يادگيري و تعلم دارند (شعاري نژاد، 1364).
نظريهی شناختي اجتماعي تأكيد بيشتري بر عقايد دانش آموزاندرموردتوانمندي ها و برداشت هاي شان ازعوامل زمينه ايدرموقعيت انگيزه دارد. نظريه ی هدف انگيزه، نظريه اي است كه بيشترين توجه اشرا به طورمستقيم بربرداشت هاي دانش آموزان، در مورد دلايلي كه براي اشتغال به «تكليف تحصيلي » دارند، گذاشته است. اين نظريه معتقد است كه اگر دانش آموزان نسبت به نتيجه ی مثبت، تلاش خود را در ارتباط با انجام تكاليف مدرسه، تعيين كنند براي موفقيت خود در امور تحصيلي بيشتر تلاش مي كنند،درنتيجه،انگيزه ی تحصيلي بيشتري نصيب آنان خواهد شد. انگيزه هاي اجتماعي، تعيين كننده هاي مهمي براي رفتار افراد می باشند (سينگر، 1990).
براي مثال: كسب تأثير از ديگران، افزايش عزت نفس يا موفقيت در گروه، پسر يا دختر خوب بودن (نامدار، 1383).
2-6. عوامل مؤثر در انگيزه ی تحصيلي
اصولاً عوامل مختلفي در انگيزه ی تحصيلي دانش آموزان مؤثر هستند از جمله:
يكي از عوامل مهم و مؤثر در فرآيند آموزشي، هدف است. اگر بخواهيم بازده و نتايج هدفهاي تعليم و تربيت به طور رضايت بخش حاصل شوند، هدف ها بايد كاملاً گويا باشند.
عامل مهم ديگر در فرآيند تحصيل و آموزشي، آمادگي است. براي اينكه يادگيرنده در تجربه هاي آموزشي و تحصيلي خود شركت فعال و موفقيت آميز داشته باشد، بايد از آمادگي هاي بدني و رواني خاص برخوردار باشد. انگيزش كه در حقيقت علاقه به يادگيري و تركيبي از چه چيزي آموختن و چرا آموختن است بدين معنا كه چه چيز بياموزيم، تا آموختن آن براي ما سودمند مطلوب باشد. عامل مؤثر ديگر در انگيزه ی تحصيلي، فعاليت است. فعاليت هاي مختلف مثل تمركز، سازماندهي، پاسخ، فهم و درك، تمرين و تكرار و واكنش نسبت به ناكامي تأثير بسزايي در موفقيت تحصيلي افراد دارند. از ديگر عوامل مؤثر بر انگيزه ی تحصيلي، معلم است. نقش معلم در كلاس بسيار مهم است، زيرا نقش معلم در ايجاد يك محيط رواني در كلاس از اهميت فراواني برخوردار است. تعامل اجتماعي شاگردان نيز از عوامل مهم و تأثيرگذار در انگيزه ی تحصيلي افراد است (پارسا، 1374).
(فورد، 1991) معتقد است ارزشي كه منابع تأييد اجتماعي براي عملكرد تحصيلي قائل است، بر انگيزش و عملكرد تحصيلي دانش آموزان بسيار مؤثر است. انگيزه در جنبه هاي فردي و تحصيلي زندگي جوانان، مستلزم اين امر است كه آن ها چگونه خودشان را درك مي كنند، اين موضوع نيز خود تحت تأثير نوع ارتباط شان با ديگران و نوع ارتباط ديگران با ايشان است (سينگر، 1990).
انتخاب هاي تحصيلي نيز عامل مهمي در انگيزه ی تحصيلي افراد است. از آنجايي كه انتخاب ها و تصميم های تحصيلي و شغلي از مهمترين نيازهاي رشدي نوجوانان است به همين جهت دانش آموزاني كه در تصميم گيري تحصيلي خود قوي تر عمل كنند در مدرسه، عملكرد بهتري را از خود نشان مي دهند. انواع مهارتهاي زندگي، شامل مهارت هاي ارتباطي، مهارت هاي مطالعه و تحصيل، كنترل اضطراب امتحان، مهارت هاي رشد شغلي و مهارت هاي كنترل استرس به طور مستقيم و غير مستقيم باعث انگيزه ی تحصيلي دانش آموزان مي شود (مورگان و کنیگ، 1984).
هدف برنامه هاي مرتبط با افزايش مهارت هاي زندگي، افزايش كفايت و شايستگي تحصيلي و اجتماعي است، از جمله مهارت هايي مثل مهارت كاهش اضطراب امتحان، كاهش اضطراب اجتماعي، مهارت تصميم گيري براي رشد استدلال شناختي، و مهارت كاهش افكار اضطرابي رنج آور براي رشد فرآيند خود نظم دهي در بهبود عكملكرد تحصيلي دانش آموزان بسيار مؤثر هستند (شي ير و بوتیوين، 1998).
2-7 انگیزش پیشرفت:
یکی از مهمترین انگیزه های تعیین کننده رفتار انسانی « انگیزه پیشرفتیا نیاز به پیشرفت است». موری (1983) انگیزه پیشرفت را چنین تعریف می کند: «کار مشکلی را با موفقیت دادن، تسلط یافتن، دستکاری کردن و انتظام بخشیدن به اشیاء آدمها و افکار، اعمال حداکثر سرعت و استقلال عمل در چنین فعالیت ها، گذاشتن از موانع دست یافتن به درجات ممتاز در فعالیتها، سرآمد بودن، رقابت کردن و پیشی جستن از دیگران و بالابردن و عزت نفس از طریق موفقیت آمیز استعدادها». پژوهش های انجام شده نشان داده اندکهافراددارای انگیزه پیشرفت زیاد در انجام کارها از جمله یادگیری برافرادی که ازاین انگیزه بی بهره اندپیشی می گیرند بنا به نظرات کینسون اشخاصی که دارای انگیزه پیشرفت زیاد هستند در تکالیفی که دارای درجه استواری متوسط هستند توفیق زیادی به دست می آوردندیعنی تکالیفی که این افراد در آن حداکثر جدیت را نشان می دهند تکالیفی هستند که انجام دادن آنها مستلزم قدری تقبل خطر است.
چرا بعضی از دانشجویان مشتاقانه به دانشگاه روی می آورند و در مطالعه کردن از خود سخت کوشی نشان می دهند حال آنکه بعضی دیگر از مطالعه اجتناب میورزند؟ چرا بعضی از دانشجویان از تحصیل در دانشگاه و خارج از آن لذت می برند و به پیشرفتشان افتخار می کنند، حال آنکه بعضی دیگر نسبت به یادگیری دلواپس و ناشادند؟ این ها پرسش های انگیزشی هستند و براییادگیری تحصیلی دانشجویان اشارات مبهمی در بردارند انگیزش با یادگیری ارتباط دارد زیرایادگیری فرایندی متعالیست که مستلزم کوشش عمدی و آگاهانه است، حتی اگر دانشجویانی که از تواناییبالا برخوردارند، هنگام یادگیری توجه کافی نداشته باشند و کوشش از خود نشان ندهند قادر به یادگیری نخواهند بود برایاینکه دانشجویان بتوانند از برنامه های درسی دانشگاه حداکثر بهره را ببرند باید اساتید زمینه ای فراهم آورند که در آن دانشجویان به درگیری در فعالیتیادگیری برانگیخته شوند (محمدپور، 1387).
انگیزه پیشرفت مهمترین انگیزه در روانشناسی تربیتی است و تحقیقاتی هم که پیرامون این سازه صورت می گیرد تلاشی است در جهت بهبود پیشرفت تحصیلی دانشجویان و مهمترین کاربردها را در امر آموزش و پرورش دارد (موسوی راد،1382). البته گاهی افراد در امر جستجوی فعالیت مثبت و پیشرفت در کار موفق شده و زمانی نیز شکست می خورند زمانی که دانشجویان تصور می کنند در یک تلاش موفق بوده اند آنها تشویق به یادگیری در آینده می شوند و برعکس زمانی که دانشجویان دریک دروان با شکست مواجه شده انگیزه آنها برای ادامه تلاش با مشکل روبرو می شود.
بحث انگیزه پیشرفت برای اولین بار و به صورت علمی تحت عنوان نیاز توسط موری مطرح شد (بهرامی، 1383) . او برای انسان چندین نیاز مطرح کرد که برخی زیستی و برخی روانی هستند. انگیزش پیشرفتیک نیاز اجتماعی است و عبارت است از غلبه کردن بر موانع، رسیدن به استاندارد های عالی، رقابت با دیگران و پیشی گرفتن از آنها (دارابی،1380).
پژوهش های انجام شده در زمینه انگیزه نشان داده اند که افراد از لحاظ این نیاز تفاوت های زیادی با یکدیگر دارند. بعضی از افراد دارای انگیزش سطح بالایی هستند و در رقابت با دیگران در کارهای خود برای کسب موفقیت به سختی می کوشند بعضی دیگر انگیزش چندانی به پیشرفت وموفقیت ندارند و از ترس شکست آماده خطر کردن برای موفقیت نیستند( به نقل از سیف، 1385).
انگیزه پیشرفتیک ویژگی شخصیتی است که افراد ازجهت آنها با هم متفاوتند و براساس آن می توان رفتارهای خاصی را پیش بینی کرد. انگیزه پیشرفت، گرایشی است برای پیشی گرفتن بر دیگران جهت پیشرفت با توجه به ملاک های مشخص و تلاش برای کسب موفقیت ( شکر کن و باقری،1373). روانشناسان انگیزه پیشرفت و موفقیت را جزء انگیزه های اکتسابی آدمی دانسته اند. (مک کللند و همکاران (1961)
بیش از سایرین مفهوم انگیزه پیشرفت را مورد بررسی قرار داده اند. ازنظرآنهاانگیزش پیشرفت زمانی مطرح می شود که شخص درفعالیت خود معیار ممتازی را الگو قرار دهد و در پی موفقیت باشد. تحقیقات نشان می دهد که هر چه شدت انگیزش پیشرفت بیشتر باشد به همان اندازه موفقیت فرد افزایش خواهد یافت( امیر فشاری،1380).
همچنین انگیزه پیشرفت به عنوان یکی از پیش نیازهای اساسییادگیری در نظر گرفته می شود انگیزش پیشرفت تأثیر فراوانی بر عملکرد افراد دارد. به اعتقاد بسیاری از روانشناسان و مربیان همانند (بلوم و واینر (1972)
یکی از عوامل پیشرفت در کلاس درس عامل انگیزش است و اغلب مربیان به احتمال قوی با نظر بیوگلسکی موافقند که انگیزش عامل اساسی پیشرفت تحصیلی می باشد (امیر افشاری، 1380).
انگیزش پیشرفت بر پایه دستیابی به موفقیت و برآورده ساختن آرزوهایمان در زندگی استوار می باشد و انگیزش پیشرفت باعث تاثیر گذاری بر شیوه اجراییک تکلیف و نشان دادن تمایلات شایستگی می شود ( هاراکیویز، رون، کارترز، اتووالیوت ، 1997).
سائق های فیزیولوژیکی پایه، رفتار طبیعی ما را در محیط‌های گوناگون تحت تاثیر قرار می دهند. بسیاری از اهداف ما بر پایه مشوق ها استوار است و دامنه آن می تواند از گرسنگی تا نیاز به عشق و روابط جنسی پخته در نوسان باشد. دامنه انگیزش پیشرفت می تواند از نیازهای بیولوژیکی تا ارضای تمایلات خلاق و دستیابی به موفقیت در رقابت های مخاطره آمیز تغییر یابد. علاوه بر نقش انگیزش در یادگیری تحصیلی، انگیزش پیشرفت می تواند تاثیراتی برآیندهیک جامعه و رشد و توسعه یک کشور داشته باشد، (مک کللند 1965)
مشاهده کرد که 83 درصد فارغ التحصیلان دانشگاهی که نیاز به پیشرفت بالایی داشتند، پست هایی پذیرفته اند که با دشواری، تصمیم گیری و امکان موفقیت بزرگ همراه بوده است. آنها معتقدند که آینده در دست خود آنهاست و حتی کارگرانی هم نیاز به پیشرفت بالایی داشتند، درکارهای خود بیشتر احساس رضایت کردند ( به نقل از راتوس،1994).
نظریه انگیزش پیشرفت بر تحقیقات اولیه هوپ، سیرز، مک کلند، اتکینسون استوار است این نظریه بر نقش هدف در موفقیت و شکست دانش آموزان تأکید دارد. مطالعات اولیه هوپ (1930).
تجارب افراد را در زمینه موفقیت و شکست تشریح کرد. اومی گفت افراد پس از کسب موفقیت، سطح هدف خود را بالا می برند پس از شکست آن را پایین می آورند. هوپ تصور می کرد که تغییر در هدف، افراد را در برابر به اهداف شکست و یا امور بسیار آسانی که موجب احساس موفقیت نمی شود، محافظت می کنند.
مورفی (1947) انگیزش را نشانهای از اين واقعيت می‌داند كه بخشی از رفتار ارگانيزم به طبيعت و ساختار درونی آن بستگی دارد. روان شناسان، انگیزه پیشرفت تحصیلی و موفقیت را جزو انگیزه های اکتسابی آدمی دانسته اند. اتکینسون (1957) انگیزش پیشرفت را حاصل سه مؤلفه نیاز به پیشرفت، احتمال دست یابی به موفقیت و ارزش مشوق موفقیت می داند، نیاز به پیشرفت به معنای انفعالی است و تلاش نسبتاً ثابت فرد برای کسب موفقیت است که همان حالت احساس غرور و برای به اتمام رساندن کار است. احتمال موفقیتیعنی انتظار عملی که باعث دست یابی به هدف می شود و یک امر ذهنییا باور شخصی درباره شانس دست یابی به هدف است. ارزش مشوق موفقیت با احساس غرور در ارتباط با کار معین مشخص می شود، بدین معنا که کسب موفقیت در تکالیف دشوار نسبت به کسب موفقیت در تکالیف ساده احساس غرور پدید می آورد و در نهایت، با کاهش احتمال موفقیت، ارزش مشوق افزایش مییابد.
مک کلند و همکاران (1961) بیش از سایرین مفهوم انگیزش پیشرفت را مورد بررسی قرار داده اند. از نظر آنها انگیزش پیشرفت زمانی مطرح می شود که شخص در فعالیت خود معیار ممتازی را الگو قرار دهد و در پی موفقیت باشد. آنان نشان داده اند که انگیزه پیشرفت می تواند یادگیری را تسهیل کند. افرادی که انگیزه پیشرفت زیادی دارند با کوشش و جدیت بیشتری به تحصیل می پردازند. کاکس(1962) در مورد انگیزش پیشرفت وتأثیرآن برنمره های درس دانش‌آموزان مدارس تحقیقی انجام داد. نتایج این تحقیق نشان داد که همبستگی مثبت معنی دار میان نمره های انگیزه پیشرفت و نمره های درسی وجود دارد. باتل (1964 و 1965) معتقد است که انگیزش پیشرفت عبارت است از گرایش همه جانبه به ارزیابی عملکرد خود با توجه به عالی ترین معیارها، تلاش برای موفقیت در عملکرد و برخورداری از لذتی که با موفقیت در عملکرد همراه است. دانش آموزانازسطوحمتفاوتی از انگیزش پیشرفت تحصیلی برخوردارند، به همین علت در زندگی خود به شیوه های کاملاً متفاوتی رفتار می کند. به عنوان نمونه اشخاصی که از نظر نیاز به پیشرفت در سطح بالایی قرار دارند، نسبت به افرادی که نیاز به پیشرفت ضعیف تری دارند، بیشتر متمایل به تحصیلات دانشگاهی و کسب نمره بالاتر و فعالیت ما فوق برنامه هستند. (اتکینسون 1980، اسمیت 1969، ﺍﺳﭙﻨﺲﻭﻫﻠﻢرایش ١٩٨٣).
ﺍﻧﮕﻴﺰﺵ ﭘﻴﺸﺮﻓﺖ ﺭﺍ ﺩﺭ ﺑﺴﻴﺎﺭﻱ ﺍﺯ ﺣﻮﺯﻩ‌ﻫﺎﻱ ﻓﻌﺎﻟﻴﺖ ﻣﺜﻞ ﺷﻐﻞ، ﻣﺪﺭﺳﻪ، ﻫﻨﺮﻫﺎﻱ ﺧﺎﻧﮕﻲ ﻳﺎ ﻣﺴﺎﺑﻘﺎﺕ ﻭﺭﺯﺷﻲ ﻭ ﻗﻬﺮﻣﺎﻧﻲ ﻣﻲ‌ﺗﻮﺍﻥ ﻣﺸﺎﻫﺪﻩﻛﺮﺩ. ﺳﺎﺯهﺍﻧﮕﻴﺰﺵﭘﻴﺸﺮﻓﺖﺗﺤﺼﻴﻠﻲﺩﺭ مدرسه به رفتارهایی که به یادگیری و ﭘﻴﺸﺮﻓﺖ منجر می شود، اطلاق می گردد. هب (1966) معتقد است که مفهوم انگیزش عبارت از گرایش موجود زنده به ﻓﻌﺎﻟﻴﺖ که از پایین ترین سطح خواب تا بالاترین سطح بیداری و ﻓﻌﺎﻟﻴﺖ موجود زنده متغیر است. به نظر آلپورت (1970) انگیزش عبارت است از وضعیت درونی ارگانيزم كه رفتار و تفكر فرد از آن نشئت می گیرد. بلوم (1982) معتقد است که علاقه و انگیزش دانش آموزان در جریانیادگیری هم نقش علت را بازی می کند و هم معلول. بدین معنا که یادگیرنده علاقمند به موضوع در مقیاسیادگیرنده کم علاقه موفقیت بیشتری کسب می کند و این موفقیت بیشتر سطح علاقه و انگیزه آنها را نسبت به یک موضوع افزایش می‌دهد.
مطالعات دیگر واینر (1970) نشان داده اند که افراد داراي اﻧﮕﻴﺰشﭘﻴﺸﺮﻓﺖ ﺑﺎﻻ ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ آﻧﺎنﻛﻪ اﻧﮕﻴﺰش ﭘﻴﺸﺮﻓﺖ ﭘﺎﻳﻴﻨﻲ دارا ﻫﺴﺘﻨﺪ، ﺣﺘﻲ ﻫﻨﮕﺎﻣﻲﻛﻪ در اﻧﺠﺎم ﺗﻜﺎﻟﻴﻒ ﻧﺎ ﻣﻮﻓﻖ ﻫﺴﺘﻨﺪ ﭘﺎﻳﺪاري ﺑﻴﺸﺘﺮي دارﻧﺪ. واینر (1974) دریافته که یادگیرند گان برخوردار از انگیزش پیشرفت بالا در قیاس با یادگیرندتان دارای انگیزش پیشرفت پایین، از خود پشتکار و جدیت بیشتری در انجام و تکالیف بروز می دهند و در آزمونها و امتحانات عملکردی بهتری دارند( پیشینه،1386 )
همچنین برخی از شواهد جالب دیگر به این موضوع اشاره دارند که اﻧﮕﻴﺰشﭘﻴﺸﺮﻓﺖ می تواند ﭘﻴﺸﺮﻓﺖ اقتصادی و تکنولوژیکی را افزایش داده و موجب گسترش آنها شود. بلوم (1982) رابطه بین ویژگی‌های عاطفی و ﭘﻴﺸﺮﻓﺖ تحصیلی را 5/0 گزارش کرده است وجود این نوع رابطه بین متغیرهای اﻧﮕﻴﺰش و ﭘﻴﺸﺮﻓﺖ تحصیلی نشان دهنده تأثیر مثبت و مستقیم انگیزش بر یادگیری است. به این معنا که انگیزش زیاد به یادگیری زیاد و انگیزش کم به یادگیری کمتر منجر می شود. به اعتقاد بسیاری از روان شناسان و مربیان همانند بلوم و واینر (1972) یکی از عوامل اساسی پیشرفتدر کلاس درس عامل انگیزش است و اغلب مربیان به احتمال قوی با نظر بیوگلسکی موافقند که انگیزش، عامل اساس پیشرفت تحصیلی می باشد. با توجه به نقش حیاتی انگیزش پیشرفت درفراینده یادگیری و پیشرفت دانش آموزانلازماستتاحدامکانشرایط بهینه اجتماعی، فرهنگی، خانوادگی و روانی جهت افزایش این انگیزه، تقلیل عوامل کاهنده آن، و هدایت این انگیزه، فراهم گردد تا بتوان جامعه ای پویا و شاد را پرورش داده و از رقابت ها و استعدادهای افراد به نحو شایسته در خدمت هدف های جامعه مسئولیت پذیر و مدنی بهره جست. مک کللند معتقد است جوامعی که افراد آن فاقد انگیزه باشند، حتی با وجود امکانات عالی و شرایط مساعد طبیعی کمتر شانس توسعه و ترقی خواهند یافت. همچنین مک کللند با بررسی های بسیار دقیق متوجه شد که وضع اقلیمییک منطقه نمی تواند عامل مهمی در توسعه اقتصادی باشد وی سرانجام به این نتیجه رسید که رشد اقتصادی، اجتماعی، فرهنگییک جامعه به انگیزه پیشرفت افراد بستگی دارد او معتقد است که در کشورهایی که والدین انگیزه پیشرفت را در دانشجویان خود پرورش داده اند در بزرگسالی این



قیمت: تومان

دسته بندی : پایان نامه ارشد

پاسخ دهید